Çocuk ve Bebek Diyetisyeni: Aileyle Yürüyen Beslenme Danışmanlığı

Bebeğiniz 8. aya geldiği hâlde kaşığı hâlâ reddediyor olabilir; 5 yaşındaki çocuğunuz akşam tabağına dokunmuyor ya da 14 yaşındaki kızınız son aylarda yemeği "unutmaya" başlamış olabilir. Yıllardır takip ettiğim danışan ailelerde gördüğüm en net şey şu: çocukta sorun çoğu zaman menüde değil, sofranın kurulma biçiminde oluyor. Ebeveyn zorladıkça çocuk geri çekiliyor, geri çekildikçe ebeveyn daha çok zorluyor. Benim işim o döngüyü kırmak.

Çocuk Diyetisyeni Ailenin Neyini Değiştirir?

Çocuğa ayrı yemek pişirmiyoruz. Sofrayı ailenin yediğinden kurup çocuğun payını yaşına göre ayarlıyoruz; böylece plan bir hafta sonra terk edilen bir liste olmaktan çıkıyor. Bebeklikte iş kıvam ve tekrar üzerinden, okul çağında öğün saatleri ve ekran üzerinden, ergenlikte ise özerklik üzerinden yürüyor. Yaş bandı değiştikçe değişen şey besinler değil, ebeveynin rolü oluyor. Bir de ebeveynin kendi yükü var: görüşmelerde çocuğun tabağı kadar sık, o akşam sofrada annenin ya da babanın ne hissettiğini konuşuyoruz. Gerilim düştüğünde çocuğun yemesi de değişiyor; bunu neredeyse her danışan ailede aynı sırayla gözlemliyorum.

Zorla yedirme bu programda yok. Yeni bir besinin kabul edilmesi çoğu çocukta tek denemeyle olmuyor; tabağa tekrar tekrar koymak, çocuğun yiyip yemeyeceğine kendisinin karar vermesi ve ebeveynin o anda tepki vermemesi işin özü. Bebeklikte ek gıda menüsü örneği arıyorsanız bebek beslenme rehberindeki örnek menüleri hazırladım; buradaki iş menü vermek değil, o menünün sizin sofranızda yürümesini sağlamak.

Her İki Haftada Siz Ne Gönderiyorsunuz, Ben Ne Gönderiyorum?

• Siz gönderiyorsunuz: boy, kilo ve bebeklerde baş çevresi ölçümü, öğün fotoğrafları ve o iki haftanın kısa notu (hangi öğün zor geçti, ne reddedildi).
• Ben gönderiyorum: yaş bandına göre kurulmuş kişiye özel beslenme programı ve sofraya uyarlanmış tarifler.
• Birlikte bakıyoruz: iki haftada bir sesli görüşme; büyüme eğrisinin yönü, davranış değişimi ve ebeveyn yorgunluğu konuşuluyor.
• Arada: WhatsApp üzerinden mesaj desteği. Kantin, doğum günü, tatil gibi anlık sorular arada çözülüyor.

Kapsam üç pakette de aynı; paketler arasında yalnızca süre değişiyor. Görüşmeler sesli yapılıyor, görüntülü görüşme yok.

Ölçüm Kimin, Karar Kimin?

Büyüme eğrisi bu sayfadaki işin merkezinde ama sırası net. Ölçümü evde siz alırsınız, ben eğriye işlerim. Eğri 2 persentil çizgisini aşağı kesiyorsa ya da çocuk kendi bandının belirgin altına düşmüşse sıra önce çocuk hekiminde olur; beslenme planı organik nedenler değerlendirildikten sonra kurulur. Boyda yakalama büyümesi haftalarla değil aylarla ölçülen bir şeydir, bunu baştan söylüyorum. Erken doğan bebeklerde eğri düzeltilmiş yaşa göre okunur; takvim yaşıyla bakılan bir eğri o bebekte gereksiz alarm da yaratabilir, gerçek bir gecikmeyi de gizleyebilir.

Kan değerlerinde de sınır aynı. Eksiklik saptanırsa takviyenin kararını, dozunu ve süresini çocuk hekiminiz verir; çocukta takviye dozu kilograma göre hesaplanır ve internetten seçilecek bir rakam değildir. Benim üstlendiğim kısım emilimi belirleyen öğün düzenini kurmak: hangi besinin hangi içecekle aynı öğüne girmeyeceği, tabakta gerçek kaynağın yer alıp almadığı.

Ergende ölçüm kuralı ayrı işliyor. Yeme davranışı kırılgan olan bir ergende tartı rakamını ergenle paylaşmıyorum; ölçüyü alıyor, yorumu veliyle ve gerekirse takip eden hekimle konuşuyorum. Rakamın kendisi ergende bazen sorunun kaynağı hâline geliyor.

Bebek, Çocuk ve Ergende Sınır Nerede?

1 yaşın altında pazarlık edilmeyen başlıklar var: bal, içecek olarak inek sütü, tuz ve şeker aile planından çıkarılır. Bütün üzüm, kuruyemiş ve sosis dilimi gibi yuvarlak sert besinler boğulma nedenidir; fındık ve fıstık yalnızca ezme ya da inceltilmiş formda tanıtılır. Egzaması veya bilinen bir gıda alerjisi olan bebekte ilk alerjen denemesinin zamanı ve yeri çocuk alerji uzmanına aittir.

Ergende yeme bozukluğundan şüphelenirsem yaptığım şey tedavi değil sevktir: aileyi çocuk ve ergen psikiyatrisine yönlendiririm, beslenme tarafı ancak o ekibin planına eşlik eder. Tanı almamış ya da tedavisi başlamamış bir yeme bozukluğunda tek başıma program yazmıyorum. Aynı şekilde tüple beslenen çocuklar, fenilketonüri gibi metabolik hastalıklar ve tıbbi olarak dengede olmayan büyüme geriliği hastane ekibinin işidir. Tip 1 diyabet ve çölyakta çalışırım, ama hekim takibi sürüyorsa ve ilaç ya da insülin dozuna karışmadan.

Yetişkinlerde kilo alamama tablosu için süreç kilo alma danışmanlığı başlığından yürüyor; 18 yaş altı bu sayfada ele alınıyor.

Süreç Veliyle Kurulur

WhatsApp üzerinden başvurunuzu ücretsiz iletebilirsiniz; ilk talebinizi asistanımız alır. Anamnez formunu gönderiyorum; doldurduğunuz formu, varsa son tahlilleri, büyüme kartını ve 3 günlük yemek notunu geri gönderiyorsunuz. 18 yaş altında süreç veliyle kurulur: plan ve ölçüm paylaşımı velinin onayıyla yürür. Ergenlerde görüşmeye ergenin kendisi de katılır; yeme davranışıyla ilgili sorular ona sorulur, süreç kendisinden gizli yürütülmez.

Programınız birkaç iş günü içinde elinizde oluyor. Sonrasında iki haftada bir sesli görüşüyoruz. Süre bittiğinde bakılacak şey vaat edilen bir rakam değil yön oluyor: eğri bandını koruyor mu, çocuk tabakta kaç yeni besini kabul ediyor, sofra evde kavga konusu olmaktan çıktı mı.