Hipertansiyon ve Kolesterolde Beslenme Danışmanlığı

Son kontrolde LDL kolesterolünüz yüksek çıkıp hekiminiz statin başlamış olabilir; tansiyonunuz tuzu azaltmanıza rağmen hâlâ yüksek seyrediyor olabilir; ya da yakınınız stent taktırdıktan sonra sofrada ne değişeceğini kimse anlatmamış olabilir. Yıllardır takip ettiğim danışanlarda gördüğüm en yaygın boşluk şu: ilaç başlıyor, beslenme tarafı kendi haline bırakılıyor. Buradaki iş tam olarak o boşluğu kapatmak.

Tansiyon ve Kolesterolde Danışmanlık Ne Yapıyor?

Sofrayı ilacın etrafına kuruyoruz. Tuzu azaltmak tek başına bir plan değil; gizli sodyumun nereden geldiğini bulmak, potasyum tarafını böbrek fonksiyonunuza göre ayarlamak ve doymuş yağı hangi öğünde neyle değiştireceğinizi somutlaştırmak gerekiyor. Tansiyon kayıtlarınızı ve tahlil eğrinizi birlikte okuyup planı ona göre güncelliyoruz. Çoğu danışanda ilk fark ölçümde değil ritimde çıkıyor: akşam yemeğinin saati öne alındığında ve gece atıştırması kesildiğinde sabah ölçümleri oturmaya başlıyor.

Hangi besinin ne kadar düşürdüğüne dair rakamları burada tekrarlamıyorum; onları yüksek tansiyon diyeti yazısında ayrıntılı topladım. Buradaki iş, o bilgiyi sizin ilaç saatinize, mutfağınıza ve iş düzeninize oturtmak. Danışanların çoğunda tuzun büyük kısmı tuzluktan değil ekmekten, peynirden ve hazır soslardan geliyor; etiket okumayı birlikte çalışmadan o kısım görünmüyor.

İnsülin direnci, HbA1c yüksekliği ya da metabolik sendrom ön plandaysa süreç diyabet ve metabolik sağlık danışmanlığı başlığından yürüyor.

Statin, Tansiyon İlacı ve Kan Sulandırıcı Yanında Beslenme

• Statin: Greyfurt ve greyfurt suyu bazı statinlerin kan düzeyini yükseltir, bu yüzden planda yer almaz. Kas ağrısı gibi bir yan etki çıkarsa bunu bana değil hekiminize bildirmeniz gerekir.
• Kan sulandırıcı: Warfarin kullanıyorsanız yeşil yapraklı sebzeler yasak değil; K vitamini alımının haftadan haftaya sabit kalması önemli. Planı INR takibinizi yapan hekiminizin düzeniyle uyumlu kuruyoruz.
• Potasyum: Sağlıklı böbrek fonksiyonunda potasyum hedefi yüksek tutulur, ama bu rakam herkese aynı uygulanmaz. ACE inhibitörü, ARB ya da potasyum tutucu diüretik kullanıyorsanız veya böbrek fonksiyonunuz düşükse hedef serum potasyumunuza göre daraltılır. Tuz yerine geçen potasyum klorürlü ürünler de aynı kapsamda değerlendirilir.
• Doz sınırı: Tansiyon ilacınızı, statininizi ya da kan sulandırıcınızı kendi kararınızla bırakmayın, dozunu azaltmayın. Tuz ve kilo azaldıkça tansiyon düşebilir; baş dönmesi ya da ayağa kalkarken kararma olursa dozu ben değil hekiminiz yeniden değerlendirir.

Pakette Ne Var, Süreç Nasıl İşliyor?

• Kişiye özel beslenme programı ve mideyi zorlamayan, tuzu düşük tarifler.
• Fotoğraflı öğün analizi; ne yediğinizi anlatmak zorunda kalmıyorsunuz.
• İki haftada bir sesli görüşme, arada WhatsApp üzerinden mesaj desteği.
• Tansiyon kaydı ve vücut ölçüm takibi; tartıdan çok bel çevresi ve tansiyon eğrisi konuşuluyor.

Kapsam üç pakette de aynı; paketler arasında yalnızca süre değişiyor. Görüşmeler sesli yapılıyor, görüntülü görüşme yok. Güncel süreler ve ücretler diyet paketleri sayfasında duruyor; ödeme havale ile alınıyor, iade yapılmıyor.

Hangi Tabloda Çalışıyorum, Nerede Duruyorum?

Hipertansiyon, dislipidemi ve aterosklerotik hastalık öyküsü (stent, by-pass, enfarktüs) olan yetişkinlerle çalışıyorum. Statin, tansiyon ilacı veya kan sulandırıcı kullanıyor olmanız engel değil; tersine, sürecin en çok işe yaradığı grup bu. Tek koşul hekim takibinizin sürüyor olması ve son 6 aya ait tahlillerinizin elinizde olması.

Duracağım yerler de belli. Ödem ve nefes darlığı aktifken kalp yetmezliği tablosunda sıvı ve tuz kısıtlaması kardiyolojinin kararıdır, tek başıma plan yazmıyorum. Enfarktüs, stent ya da by-pass sonrası kardiyak rehabilitasyonu süren kişilerde önce o ekibin planı gelir. İleri böbrek yetmezliği eşlik ediyorsa potasyum ve fosfor tarafı nefroloji ile birlikte kurulur.

Şunlar beslenme konusu değil, acil konusudur: dinlenirken geçmeyen göğüs ağrısı ya da baskı hissi, yatınca artan veya gece uyandıran nefes darlığı, birkaç günde 2 kilonun üzerinde ani artış ve bacaklarda şişme, bayılma, düzensiz ve hızlı çarpıntı. Sayılan tablolarda plan beklemez; doğrudan hekime ya da acile başvurmanız gerekir.

İlk Adım: Son Tahliliniz ve İlaç Listeniz

WhatsApp üzerinden başvurunuzu ücretsiz iletebilirsiniz; ilk talebinizi asistanımız alır. Anamnez formunu gönderiyorum; doldurduğunuz formu, son lipid profilinizi, kreatinin ve serum potasyum değerlerinizi, reçeteli ilaç listenizi ve bir haftalık tansiyon kaydınızı geri gönderiyorsunuz. Anamnez değerlendirmesinde hiçbir şey reçete edilmez, hiçbir doz değiştirilmez.

Program birkaç iş günü içinde elinizde oluyor. Sonrasında iki haftada bir sesli görüşüyoruz; tansiyon kayıtları, öğün fotoğrafları ve varsa yeni tahliller üzerinden ilerliyoruz. Bakılacak şey tek bir ölçüm değil eğri: tansiyonun gün içindeki seyri, tahlil yönü ve planın gerçekten uygulanabilir kalıp kalmadığı. Tansiyonu evde günde 2 kez, sabah ve akşam aynı saatte ölçüp not etmenizi istiyorum; tek bir muayene ölçümü gün içindeki dalgalanmayı göstermiyor.