İshalde öncelik kaybedilen sıvıyı yerine koymaktır. İştahınız varsa aç kalmanız veya yalnız muz, pirinç ve ekmekle beslenmeniz gerekmez. Küçük, tolere ettiğiniz öğünlerle normal beslenmeye devam edebilirsiniz. İshali belli saatte keseceği garanti edilen bir besin yoktur.
İshalde Ne Yenir? 12 Besin Örneği
Muz, pirinç, elma püresi, patates, pişmiş havuç, kraker, ekmek, makarna, yoğurt, ayran, yumurta ve tavuk; iştaha ve toleransa göre seçilebilecek örneklerdir. Bunlar tedavi sıralaması veya herkes için güvenli liste değildir. Yumurta ve tavuğu eklemek için ikinci günü beklemek gerekmez; iyi pişmiş ve uygun saklanmış olmalıdır. [1]
İshalde Sıvı ve Elektrolit Desteği
Suyu küçük ve sık yudumlarla için. Belirgin kayıplarda oral rehidrasyon solüsyonu (ORS) suyla birlikte elektrolitleri de yerine koymak için kullanılır. Günlük su ihtiyacı genel bir başlangıçtır; ishal kayıpları, yaş, böbrek veya kalp hastalığı sıvı planını değiştirir. Ayran ve çorba ORS ile eşdeğer değildir. [2]
ORS Nasıl Hazırlanır?
Eczaneden alınan ORS paketini üzerinde yazan su miktarıyla hazırlayın. Fazladan şeker veya tuz eklemeyin; saklama ve kullanım talimatını izleyin.
Evde Sıvı Desteğinin Sınırı
Ölçüsü belirsiz ev karışımlarını, özellikle bebek ve çocuklarda, hazır ORS yerine kullanmayın. Sıvı içememe, sık kusma, çok az idrar veya belirgin halsizlik varsa tıbbi yardım alın.
BRAT Diyeti Gerekli mi?
BRAT; muz, pirinç, elma püresi ve kızarmış ekmekten oluşan kısıtlı yaklaşımın adıdır. Yalnız bunlarla 24–48 saat geçirme zorunluluğu yoktur. İştah geri geldiğinde ishal tamamen bitmemiş olsa da tolere edilen normal beslenmeye dönülebilir. Protein ve diğer besin gruplarını gereksiz yere ertelemeyin. [1]
İshalde Hangi Yiyecekler Şikâyeti Artırabilir?
Alkol, fazla kafein, çok şekerli içecekler, şeker alkolleri ve çok yağlı öğünler şikâyeti artırabilir. Laktoz bazı kişilerde geçici olarak daha zor tolere edilir. Bütün süt ürünlerini, sebzeleri, tam tahılları veya baklagilleri herkeste aynı süreyle yasaklamak gerekmez. Porsiyonu küçültün ve sizin belirtilerinizi artıran seçeneği geçici olarak azaltın. [1]
Profesyonel diyet danışmanlığı almak ister misiniz?
Evet İstiyorumİshalde Örnek Öğünler: Zorunlu Üç Günlük Takvim Yok
Takvim yerine iştah ve toleransı izleyin. Kahvaltıda ekmek ve iyi pişmiş yumurta; öğle öğününde pirinç, tavuk ve pişmiş havuç; akşam patates ve tolere ediliyorsa yoğurt seçilebilir. Muz veya elma püresi ara öğün olabilir. Porsiyonlar ihtiyaca göre değişir; bu örnek tam günlük enerji reçetesi değildir.
İshalden sonra dışkılama düzeni değişirse kabızlıkta lif ve öğün düzeni ayrıca değerlendirilir. İshal sırasında lif takviyesine kendiliğinizden başlamayın.
İshalken Kahvaltıda Ne Yenir?
Küçük bir porsiyon ekmek, patates veya yulafın yanına tolere ettiğiniz yumurta ya da yoğurdu koyabilirsiniz. Bulantı varsa daha az miktarla başlayın. Kahve veya süt sizde şikâyeti artırıyorsa azaltın; yumurta için ikinci gün, süt için tam 48 saat gibi ortak kurallar yoktur.
Makarna, Muz, Yoğurt, Ayran, Çay: İshale İyi Gelir mi?
- Makarna ve patates: Az yağlı hazırlanmış küçük porsiyonlar denenebilir.
- Muz: Bir meyve seçeneğidir; ishali tek başına kesmez.
- Yoğurt ve ayran: Tolerans değişir; ORS yerine geçmez.
- Çay: Demli çaydaki kafein şikâyeti artırabilir. Çay ishal tedavisi değildir.
Evde Beslenme Dışında Nelere Dikkat Edilir?
Dinlenin; tuvalet sonrası ve yemek hazırlamadan önce ellerinizi sabunla yıkayın. Yiyecekleri güvenli sıcaklıkta saklayın. İshalin nedenini bilmeden antibiyotik veya ishal kesici kullanmayın. Ateş ve kanlı dışkıda ilaç seçimi hekim değerlendirmesi gerektirir. [2]
İshal Sırasında Yapılan En Büyük Hatalar
Aç kalmak, çok şekerli içeceklerle sıvı açığını kapatmak ve katı bir “bağlayıcı besin” listesine saplanmak yararlı bir plan değildir. Mide yakınmaları da varsa mideyi yormayan beslenme düzeni ile porsiyon ve tolerans birlikte ele alınabilir. Uzayan ishali yalnız yediklerinize bağlamayın.
Antibiyotik Sonrası ve Seyahat İshali
Antibiyotik kullanırken veya sonrasında başlayan ishali reçeteyi yazan hekime bildirin; ilacı kendi kararınızla bırakmayın. Bazı olgular C. difficile enfeksiyonuyla ilişkili olabilir. Şiddetli veya sık sulu dışkı, ateş, ağrı ya da susuzluk varsa değerlendirmeyi geciktirmeyin. [4]
Sıvı desteğini ve tolere ettiğiniz öğünleri sürdürün. Yoğurt veya kefir herkes için uygun bir tedavi değildir. Probiyotik kararı ürüne, suşa ve sağlık durumuna göre verilir; her ürüne aynı saat aralığı önerilemez. Mikrobiyom ve probiyotiklerin beslenmedeki yeri tıbbi değerlendirmeden ayrı bir destek konusudur. Seyahat sonrası uzayan ishali de hekime bildirin.
Kişiye özel online diyet programı. Hemen başlayın!
Online Randevu AlNe Zaman Doktora Gitmelisiniz?
Kanlı veya katran gibi siyah dışkı, şiddetli karın ağrısı, yüksek ateş, sık kusma, bilinç değişikliği, çok az idrar ya da sıvı alamama durumunda hızla tıbbi yardım alın. Erişkinde iki günü aşan ishalde de hekimle görüşün. Bebek ve çocuklarda daha erken değerlendirme gerekir; gebelik, ileri yaş veya bağışıklık baskılanmasında beklemeyin. [3]
Neden araştırıldıktan sonra bağırsak hastalıkları programı veya tanı konmuşsa IBS beslenme tedavisi kapsamında beslenme planlanabilir.
Diyetisyen Notu: İyileşme Süreci
İshal enfeksiyon, ilaç, emilim sorunu veya başka bir hastalıkla ilişkili olabilir. Beslenme sıvı kaybını karşılamaya ve yeterli alımı sürdürmeye yardımcı olur. “Mikrobu atmak için ishali mutlaka sürdürmek gerekir” sonucu çıkarılmaz; tedavi nedene göre seçilir.



