Parkinson’da Beslenme: Ne Yenir, Protein ve Örnek Öğünler

Parkinson’da beslenmenin önceliği, kişinin yeterince yiyebilmesi ve öğünlerin tedavi planıyla uyumlu olmasıdır. Yumurta, yoğurt, balık, baklagil, sebze, meyve ve tahıllar kişisel ihtiyaca göre sofrada yer alabilir. Herkese uygulanan bir protein yasağı veya hastalığı durduran bir besin listesi yoktur. İştah, kilo değişimi, ilaçlar ve yutma güvenliği hangi düzenin uygun olduğunu belirler. [1]

Parkinson hastası ne yemeli, ne yememeli?

Önce günün gerçekten yenebilen öğünlerine bakın. Kahvaltıdaki ekmeğin yanında yumurta veya yoğurt bulunuyor mu? Öğle yemeği yalnız çayla mı geçiyor? Akşam hazırlanan yemek, kişi yorulduğu için tabakta mı kalıyor? Yanıtlar, rastgele bir yiyeceği yasaklamaktan daha kullanışlı bir başlangıç sağlar.

Sofra düzeni için Akdeniz tipi öğün örnekleri fikir verebilir. Parkinson’da “MIND diyeti uygularsam hastalık ilerlemez” sonucuna varılamaz; bir beslenme örüntüsünü tedavi garantisine çevirmeyin. Amaç, sevilen ve hazırlanabilen yemeklerle yeterli çeşitlilik kurmaktır.

Protein ve levodopa: herkes proteini azaltmalı mı?

Hayır. NICE, Parkinson’da günlük toplam proteinin azaltılmamasını önerir. Levodopa kullanan ve ilaç yanıtında hareket dalgalanmaları yaşayan kişilerde proteinin gün içindeki dağılımı ekipçe değerlendirilebilir. Böyle bir plan, herkese sütü, yumurtayı ve eti yasaklamak anlamına gelmez. [2]

Bazı kişiler öğünden sonra ilacın etkisinin geciktiğini veya daha az sürdüğünü fark edebilir. Nedenin mutlaka protein olduğunu varsaymayın. Kullandığınız ilacın formunu, reçetedeki saatleri, öğünleri ve yaşadığınız değişimi nöroloji ekibiyle birlikte inceleyin. İlaç saatini veya dozunu bu yazıya göre değiştirmeyin. [3]

Yumurta, et ve süt ürünlerinin yanında baklagil de protein sağlar. “Sadece eti kestim” demek protein düzenlemesinin doğru yapıldığını göstermez. Miktarı anlamak için haşlanmış yumurtada yenebilir gram ve protein hesabı ile pişmiş mercimeğin porsiyon hesabı kullanılabilir. Hesaplayıcılar kişisel günlük hedef belirlemez.

İlaç ve öğün kaydına ne yazılabilir?

Görüşmeye giderken hatırlamaya çalışmak yerine birkaç gün boyunca kısa not tutabilirsiniz. Reçeteyi olduğu gibi kaydedin; deneme yapmak için ilaç atlamayın, geciktirmeyin veya öğünü kaldırmayın. Aşağıdaki boşluklar bir ilaç çizelgesi değil, ekiple paylaşılacak bilgi başlıklarıdır.

Kabızlık varsa lif ve sıvı nasıl ele alınmalı?

Kabızlık yalnız bir yiyecekten kaynaklanmayabilir; Parkinson, hareketin azalması ve ilaçlar da etkili olabilir. Güvenle tüketilebilen lif kaynaklarını ve uygun sıvıyı kademeli artırmak yardımcı olabilir. Yulaf, sebze, meyve ve baklagili kişisel toleransa göre yerleştirin; bir anda büyük miktarda kepek eklemek herkes için iyi gitmez. [4]

Örneğin öğle yemeği sürekli beyaz ekmek ve peynirden oluşuyorsa yanına uygun bir sebze veya başka öğüne baklagil eklemek konuşulabilir. Kabızlıkta yiyecekleri değiştirme seçenekleri daha fazla fikir verir. Sıvı kısıtınız varsa “herkes iki buçuk litre içsin” önerisini uygulamayın. Yakınma sürüyorsa tedavi ekibiyle görüşün; yalnız erik, kefir veya bitki çayından çözüm beklemeyin.

İştah azsa büyük tabak yerine daha besleyici küçük öğünler

Küçük porsiyon yiyebilen kişide tabağı sürekli büyütmek yerine aynı yemeğin besleyiciliği artırılabilir. Örneğin uygun çorbaya yoğurt veya baklagil, sebze yemeğine zeytinyağı, kahvaltıya yumurta eklemek düşünülebilir. Daha küçük öğünler ve aralara uygun yiyecekler yerleştirmek de seçenekler arasındadır. [5]

Eklenen süt ürünü, yumurta veya protein tozu levodopa planından bağımsız düşünülmemeli. Protein tozu ve tıbbi beslenme ürünü otomatik ilk tercih değildir; gereksinim ve kullanım zamanı değerlendirilir. Böbrek hastalığı, diyabet, alerji veya yutma sorunu varsa örnekler doğrudan uygulanmaz.

Yemek hazırlamak yorucuysa dondurucuda bir öğünlük ev yemeği bulundurmak, alışveriş ve pişirme işini paylaşmak yardımcı olabilir. Daha ileri yaştaki kişiler için az iştahta küçük öğün seçenekleri de incelenebilir. İstemsiz kilo kaybını yaşın veya Parkinson’un kaçınılmaz sonucu saymayın; değerlendirme isteyin. [5]

Parkinson’da bir günlük örnek menü

Örnek, güvenle normal kıvamda yiyip içebilen ve özel protein dağılımı planı bulunmayan bir yetişkin için öğün fikridir. Kalori reçetesi, levodopa saat çizelgesi veya herkese uygun diyet listesi değildir. Miktarlar; iştah, kilo seyri, ilaç planı ve eşlik eden hastalıklara göre ayarlanır.

Her gün farklı yemek pişirmek gerekmez. Aynı sebze başka gün yumurtaya eşlik edebilir, önceden pişirilmiş baklagil uygun bir öğüne eklenebilir. Kişinin tercihi de plana dahildir: sevmediği bir “çok faydalı” yiyeceği zorlamak yerine benzer ihtiyacı karşılayan seçenek bulun.

Yemek yerken öksürme varsa menüyü kendiniz püreye çevirmeyin

Yerken veya içerken öksürme, boğulur gibi olma, lokmanın takılması veya öğünlerin giderek uzaması yutma değerlendirmesi gerektirebilir. Hekim ya da Parkinson ekibi uygun yönlendirmeyi yapar; dil ve konuşma terapisti güvenli yutma koşullarını değerlendirir. [4]

Her püre, çorba veya koyu içecek herkes için güvenli değildir. Kıvamlandırıcı seçimi, sıvının koyuluğu ve besin dokusu bireysel plana göre belirlenir. Kuru yemişi öğütmek, yemeğe su eklemek veya ilacı ezmek kendi başına güvenlik sağlamaz; ilaç formu için eczacıya danışın. Diyetisyen, belirlenen kıvamda yeterli enerji ve protein alınmasına yardımcı olur. [6]

Kahve, vitamin ve takviyeler nasıl değerlendirilmeli?

Kahve içmek, vitamin veya bitkisel ürün kullanmak Parkinson tedavisi değildir. Kafeinin uykunuza, çarpıntıya veya mide yakınmasına etkisini dikkate alın; sırf hastalığa iyi geleceği düşüncesiyle miktarı artırmayın. Vitamin gereksinimi beslenme, sağlık durumu ve ilgili değerlendirmeyle belirlenir. NICE, reçetesiz takviyeleri başlamadan önce sağlık profesyoneliyle görüşmeyi önerir; kreatin Parkinson için önerilmez. [2]