Hamilelikte Beslenme: Ne Yenir, Nelerden Kaçınılır?

Hamilelikte beslenmenin temeli, güvenli hazırlanmış çeşitli yiyeceklerle yeterli öğünler kurmaktır. Gün içinde sebze ve meyve, tahıl, protein kaynağı ve uygun süt ürünü ya da besin açısından karşılığı bulunan alternatiflere yer verilir. “İki kişilik yemek” veya her ay farklı bir süper besine yüklenmek gerekmez. [1]

Aşağıdaki menü, yemekleri nasıl eşleştirebileceğinizi gösterir. Gebelik haftası, başlangıç kilonuz, bulantı, tahliller ve varsa gebelik şekeri porsiyonları değiştirir. Kilo vermek için kalori kısma listesi olarak kullanılmamalıdır.

İlk üç ay ve sonraki aylarda beslenme nasıl değişir?

Ay ay beslenme tablosu ararken her ay tek bir vitaminin devreye girdiğini düşünmeyin. Folat, demir, kalsiyum ve diğer besin öğeleri gebelik boyunca birlikte gerekir. Değişen, çoğunlukla iştah, tolere edilen yiyecekler ve enerji gereksinimidir.

DönemÖğünde öncelikUygulanabilir örnek
İlk üç ayYenebilen yiyeceklerle düzeni sürdürmek; folik asit planını geciktirmemekBulantıda sade tost veya az miktarda yulaf; tolere edildikçe iyi pişmiş yumurta, yoğurt ya da başka protein eklemek.
4–6. aylarAna öğünleri ve gerekliyse ara öğünleri tamamlamakBaklagil yemeği, bulgur ve yoğurt; akşam iyi pişmiş balık, patates ve sebze.
7–9. aylarErken doyma veya reflü varsa öğün hacmini uyarlamakBüyük tabağı iki küçük öğüne bölmek; eksilen yiyeceği günün başka saatine taşımak.

CDC’nin genel referansında ilk trimesterde ek kalori gerekmeyebilir; ikinci trimester için yaklaşık 340, üçüncü için 450 kcal ek enerji belirtilir. Bunlar toplam günlük kalori değildir ve herkesin mevcut yemeğine otomatik eklenecek miktarlar sayılmaz. Başlangıç durumu ve gebeliğin gidişiyle birlikte değerlendirilir. [2]

Bir günlük hamilelik beslenme listesi nasıl kurulabilir?

Porsiyonlar örnektir; günün toplam gereksinimini karşıladığı iddia edilmez. Yemek yağı, kullanılan ürün, iştah ve gebelik takibine göre miktarlar tamamlanır. Süt ürünleri pastörize, yumurta ve etler güvenli pişmiş olmalıdır.

ÖğünÖrnek eşleşmeAlternatif veya ayarlama
Kahvaltıİyi pişmiş 1 yumurta, 1–2 dilim tam tahıllı ekmek, yıkanmış sebze ve uygun peynirYumurta kokusu rahatsız ediyorsa sade yoğurtla yulaf ve meyve düşünülebilir.
ÖğleYaklaşık 150 g pişmiş mercimek, ihtiyaca uygun bulgur, yoğurt ve sebzeBaklagil tolere edilmiyorsa iyi pişmiş tavuk veya başka uygun protein kaynağı seçilebilir.
Ara öğün gerekiyorsaBir porsiyon meyve ve sade yoğurt ya da sütAçlık, günlük alım ve varsa ölçüm planına göre miktar belirlenir.
Akşamİyi pişmiş düşük cıvalı balık, patates veya tahıl ve sebzeBalık olmayan günlerde baklagil, yumurta veya iyi pişmiş et/tavukla çeşitlendirin.
Geç saatte açlık varsaGünlük planda eksik kalan uygun bir küçük öğünReflü varsa yatmadan hemen önce büyük öğün yerine zamanlamayı birlikte düzenleyin.

Yumurtanın büyüklüğü hesaba girer: kabuksuz 50 g haşlanmış yumurta yaklaşık 6,3 g protein sağlar. Daha büyük yumurtayı aynı adet hesabıyla değerlendirmeyin; haşlanmış yumurtanın gram ve besin hesabı kendi porsiyonunuzu gösterir. Baklagil miktarını da çorbanın kepçesiyle karıştırmadan pişmiş mercimek üzerinden hesaplayabilirsiniz.

Profesyonel diyet danışmanlığı almak ister misiniz?

Evet İstiyorum

Folat, demir ve kalsiyum: besin ile takviyeyi ayırın

Mercimek, nohut ve yeşil yapraklı sebzeler folat sağlar. Gebelikte kullanılan 600 µg DFE referansı toplam folat gereksinimini ifade eder; “600 µg folik asit tableti alın” anlamına gelmez. DFE, besin folatıyla eklenmiş folik asidin emilim farkını hesaba katan birimdir. [3]

CDC, gebe kalabilecek kişilerin günlük 400 µg folik asit almasını önerir; özellikle gebelik öncesi dönem ve erken gebelik önem taşır. Gebelik takibinizde uygun ürün ve doz netleştirilmelidir. Risk nedeniyle daha yüksek doz gerekiyorsa kararı hekim verir; doğum öncesi vitaminle ayrı tableti fark etmeden üst üste eklemeyin. [4]

Demir için iyi pişmiş et veya baklagil gibi kaynakları; kalsiyum için pastörize yoğurt, süt veya uygun zenginleştirilmiş alternatifleri düzenli öğünlere dağıtın. Eksiklik varsa yalnız besin miktarını artırmak tedavinin yerini tutmaz. Demir, D vitamini, iyot ve diğer ürünlerin gerekliliği takip planına göre değerlendirilir. [1]

Vegan besleniyorsanız süt ve yumurtayı yalnız çıkarmak yeterli değildir. Vegan öğünlerde protein ve B12 kaynakları başlangıç bilgisi sunar; gebeliğe ait gereksinim ve takviyeler kadın doğum ekibi ve diyetisyenle ayrıca planlanır.

Hamilelikte ne yenmez; hangi yiyecekler hazırlanarak yenebilir?

Yiyecek veya içecekDaha güvenli seçimDikkat edilecek ayrım
Süt ve peynirPastörize süt/yoğurt; uygun ambalajlı peynirÇiğ süt ürünlerinden kaçının. Küflü yumuşak peynirler pastörize olsa da iyice pişirme gerektirebilir.
Yumurta, et ve tavukYumurta akı ve sarısı katılaşmış; et ve tavuk güvenli iç sıcaklıkta pişmişÇiğ köfte, az pişmiş et ve çiğ yumurtalı karışımları tüketmeyin.
Şarküteri ve soğuk tütsülenmiş balıkGereken ürünleri buharı çıkacak kadar ısıtarak tüketmekSoğuk servis edilen hazır ürünün yalnız buzdolabında olması riski kaldırmaz.
Sebze, meyve ve filizİyi yıkanmış ürünler; filizleri iyice pişirmekÇiğ filiz ve yıkanmamış yeşilliklerden kaçının.
Ciğer, alkol ve yüksek retinollü takviyelerCiğer yerine diğer uygun protein/demir kaynakları; alkolsüz seçimCiğer ve Braunschweiger gibi ciğer ürünlerinden, alkolden kaçının; A vitamini içeren ürünleri takip ekibine danışın.

Gıda güvenliği ürün türü, pişirme, saklama ve son tüketim tarihiyle birlikte değerlendirilir. UK’ye özgü British Lion yumurta istisnasını Türkiye’deki her yumurtaya uygulamayın; burada iyi pişmiş yumurta esas alınmıştır. [5] [6]

Hamilelikte hangi balıklar yenebilir?

FDA/EPA rehberi, düşük cıvalı “en iyi seçenekler” grubundan haftada 2–3 porsiyon, toplam yaklaşık 227–340 g balık önerir. Somon, sardalya, hamsi ve tatlı su alabalığı bu gruptadır. Balığı iyi pişirin; türünü bilmediğiniz büyük avcı balığı sırf protein içeriyor diye seçmeyin. Kılıç balığı, köpek balığı ve büyük gözlü orkinos kaçınılacak yüksek cıvalı türlerdendir. [7]

Ton balığında tür farkı vardır: konserve light/skipjack ile albacore veya büyük gözlü orkinos eşdeğer değildir. Etikette tür bilgisi yoksa belirsizliği görmezden gelmeyin. Balık yemiyorsanız gebelikte omega-3 seçimini takip ekibinizle değerlendirin; ceviz ile DHA takviyesini birebir eşdeğer saymayın. Mahi mahi ve snapper ise “Good Choices” grubundadır: bu gruptan haftada bir porsiyon seçeneği, “Best Choices” için verilen 2–3 porsiyonla aynı değildir.

Kişiye özel online diyet programı. Hemen başlayın!

Online Randevu Al

Çay, kahve ve bitki çayı için sınır nedir?

Günlük toplam kafeini 200 mg’ın altında tutun. Kahve, çay, kola, çikolata ve bazı takviyeler aynı toplama girer. Fincan büyüklüğü ve hazırlama yöntemi değiştiğinden “iki fincan her zaman uygundur” denemez. Bitki çayının doğal olması gebelikte güvenli olduğunu göstermez; özellikle karışım ürünlerini ve meyan kökünü gelişigüzel kullanmayın. [6]

Bulantı, erken doyma ve kabızlıkta öğünü uyarlamak

Bulantıda az ve sık yemek, sade ekmek veya kraker gibi tolere edilen yiyeceklerden başlamak, kokusu rahatsız ediyorsa sıcak yemek yerine uygun soğuk seçenek denemek yardımcı olabilir. Suyu küçük yudumlarla gün içine yayın. Su içmeyi bırakmak veya yalnız bisküviyle gün geçirmek çözüm değildir. [8]

Sıvıyı tutamama, çok koyu veya az idrar, belirgin halsizlik, kilo kaybı ya da kanlı kusma varsa yemek listesini değiştirmekle beklemeyin; sağlık ekibinizle görüşün. Reflü veya erken doymada hacmi küçültüp günlük yiyeceği diğer saatlere dağıtın. Kabızlıkta ise tolere edilen lif ve sıvıyı birlikte ele alın; öğünlerde yapılabilecek lif değişimleri pratik örnekler sunar. [8]

Hamilelikte diyet yapılır mı, kilo verilir mi?

Diyet sözcüğü yeterli ve dengeli beslenme planını anlatıyorsa gebelikte de plan yapılabilir. Kendi başınıza kilo verme, öğün atlama veya çok düşük karbonhidrat uygulaması başlatmak farklıdır. Başlangıç beden kitle indeksi, çoğul gebelik ve bebeğin büyümesi kilo takibinin yönünü belirler; herkese aynı kilo hedefi verilmez. [2]

Gebelik şekeri tanısı varsa genel menüyü kopyalamayın. Gebelik şekerinde kahvaltı ve karbonhidrat dağılımı kişisel ölçümler ve tedavi planıyla ele alınır. Normal veya yüksek çıkan tek bir ölçümü yiyecek yasaklarıyla kendi başınıza yönetmeyin.

Gebelik öğünlerinizi takip planınıza uyarlayalım

Gebelik haftanız, yenebilen yiyecekler ve mevcut tıbbi takibiniz üzerinden beslenme danışmanlığının uygunluğunu değerlendirebiliriz. Tanı ve gebelik izlemi kadın doğum ekibinizle sürer.

Gebelikte beslenme desteğini görüşün

Sıkça Sorulan Sorular

Tolere edilen çeşitli öğünlere odaklanın; yalnız bir besine yüklenmeyin. Sade tahıl veya ekmeğin yanına uygun protein, gün içinde meyve/sebze ve kalsiyum kaynağı ekleyin. Folik asit planını gebelik ekibinizle gecikmeden netleştirin.
İyi pişmiş balık veya tavukla tahıl/patates ve sebze; ya da baklagil yemeğiyle uygun eşlikler düşünülebilir. Porsiyon, açlık ve varsa gebelik şekeri planına göre düzenlenir. Geç saatte büyük öğün reflüyü artırıyorsa hacmi küçültün.
Pastörize peynirle hazırlanmış, etli malzemeleri iyice pişmiş ve sıcak servis edilen pizza ara sıra öğünde yer alabilir. Porsiyonunu ve eşliklerini değerlendirin; çiğ veya soğuk eklenen riskli malzemeleri aynı şekilde kabul etmeyin. [5]
Benzer bir kahvaltı pratik olabilir; günün diğer öğünlerinde çeşitlilik kurun. Yumurta yenmeyen günlerde protein kaynağının da kaybolmamasına, süt ürünü kullanılmıyorsa uygun alternatifin besin içeriğine bakın.
Tek başına yeterlilik garantisi vermez. B12, demir, kalsiyum, iyot ve diğer ihtiyaçlar, yenebilen miktarlar ve gebelik takibiyle birlikte değerlendirilir. Takviye kararları kişiselleştirilir.
Hayır. Bebeğin büyümesi tek bir yiyecekle yönetilemez. Gelişimle ilgili kaygıyı kadın doğum ekibinizle değerlendirin; tatlı veya şekerli içeceği artırmak yerine günlük beslenmenin yeterliliğini gözden geçirin.
Dyt. Şeyda Ertaş

Dyt. Şeyda Ertaş

Uzman Yazar

Diyetisyen & Beslenme Uzmanı

Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik mezunu. 7 yılı aşkın klinik tecrübesiyle 2000’den fazla danışanın hayatına dokundu. Bilimsel ve sürdürülebilir beslenme uzmanı.

Profili Gör

Ücretsiz Ön Başvuru

Başvuru ücretsizdir; kredi kartı bilgisi gerekmez. Asistanımız talebinizi alır ve sonraki adımlar için sizinle iletişime geçer.

KVKK & GDPR uyumlu SSL şifreli Mesai saatlerinde dönüş

Sizi tanıyalım

Sizinle iletişime geçebilmemiz için bilgilerinizi paylaşın.

Cinsiyet
Size nasıl yardımcı olabiliriz?

İlgilendiğiniz hizmeti seçin. Dilerseniz kısa bir mesaj ekleyin.

Başvurunuz Alındı!

Başvurunuz bize ulaştı. En kısa sürede sizinle iletişime geçeceğiz.

Çalışma Saatleri

Pazartesi - Cuma: 09:00 - 19:00
Cumartesi: 09:00 - 14:00
Pazar: Tatil

Mesai saatleri dışında ve tatil günlerinde gelen başvurular, bir sonraki iş günü yanıtlanacaktır.

Başvurunuzla ilgili sorunuz mu var?