Kemoterapide Beslenme: Ne Yenir, Örnek Öğünler

Kemoterapi sırasında ne yenebileceği, o gün hangi yiyeceğin tolere edildiğine göre değişir. Bulantıda az kokulu küçük öğünler, ağız hassasiyetinde yumuşak ve nemli yemekler, iştahsızlıkta ise az hacimde protein ve enerji sağlayan seçenekler işe yarayabilir. Amaç, uzun bir yasak listesiyle tabağı küçültmek değil, yiyebildiğiniz besinlerle yeterli alımı korumaktır. [1]

Aşağıdaki örnekler ağızdan güvenle yiyebilen yetişkinler içindir. Onkoloji ekibinizin açlık, sıvı, besin güvenliği veya özel diyet talimatı varsa öncelik ondadır. Yutarken öksürme, takılma ya da boğulma hissinde kıvamı kendiniz değiştirerek devam etmeyin; ekibe haber verin. [2]

Kemoterapide ne yemeli? Şikâyete göre öğünü değiştirin

O gün zorlayan durumDenenebilecek öğünGereken uyarlama
Yemek kokusu bulantı yapıyorKüçük bir peynirli sandviç veya sade makarnaPastörize sütten peynir seçin; yiyeceği uzun süre dışarıda bekletmeyin.
Et metalik geliyorİyi pişmiş yumurta, yoğurt veya tolere edilen baklagil yemeğiTek bir protein besininde ısrar etmeyin; küçük miktarla deneyin.
Ağızda yanma ve yara varPatates püresiyle nemli, iyi pişmiş balık; pürüzsüz çorbaLimon, acı sos ve sert parçaları çıkarın; çok sıcak sunmayın.
Birkaç lokmayla doyuluyorYoğurt veya sütle zenginleştirilmiş küçük bir öğünİçecekleri çoğunlukla öğün arasına alın; özel sıvı sınırını koruyun.

Seçenekler NCI’nin ağız hassasiyeti ve iştah kaybı için önerdiği besin uyarlamalarından hareketle hazırlanmıştır; herkese uygun bir tedavi menüsü değildir. Süt ürünleri sizi rahatsız ediyorsa porsiyonu ve alternatifini ayrıca değerlendirin. Laktozla ilişkili yakınmalarda laktozsuz ürün ve besin seçenekleri yardımcı olabilir; yeni başlayan ishali kendiniz laktoza bağlamayın. [1] [2]

Bulantılı günlerde yemek ve içecek seçimi

Büyük bir tabağı bitirmek yerine birkaç lokmayla başlayın. Kızartma ve yoğun yemek kokusu zorlayabilir; yemeği başka birinin hazırlaması ve odanın havalandırılması yardımcı olabilir. Sade ekmek, kraker, patates veya pirinç geçici seçeneklerdir. Günlerce yalnız bu besinlerle kalmak yerine, tolere ettikçe yumurta, yoğurt veya başka bir protein kaynağı ekleyin. Reçeteli bulantı ilacını yemek ya da bitki çayıyla değiştirmeyin. [3] [4]

Suyu küçük yudumlarla deneyin. Süt veya ayran, tolere ediliyorsa öğün arasına girebilir; böbrek sorunu, sıvı sınırı veya ishal varsa seçim değişir. Kusma nedeniyle içtiğiniz sıvıyı tutamıyorsanız evde içecek tarifi denemeyi uzatmadan tedavi ekibini arayın. [3]

Soğuk yiyecek herkes için uygun değildir. Özellikle oksaliplatin kullanılan tedavilerde soğuk, ağız ve boğazda hassasiyeti tetikleyebilir. Ekibinizin önerdiği sıcaklığı izleyin; bulantı için otomatik olarak buzlu içecek veya dondurma seçmeyin. [5]

Profesyonel diyet danışmanlığı almak ister misiniz?

Evet İstiyorum

Metalik tat veya ağız yarası varsa ne hazırlanabilir?

Metalik tat hissinde gıdaya uygun metal olmayan çatal-kaşık denenebilir. Kırmızı et rahatsız ediyorsa iyi pişmiş tavuk, balık, yumurta veya tolere edilen süt ürünlerine geçin. Limonla tatlandırma ağızda yara yokken denenebilir; ağız yanıyorsa ekşi sosu çıkarmak daha uygundur. [2]

Örneğin kuru köfte-ekmek yerine sosla nemlendirilmiş yumuşak bir yemek; sert salata yerine iyi pişmiş sebze sunabilirsiniz. Yumuşaklık, çiğ ya da az pişmiş anlamına gelmez. Yumurtayı güvenli pişirme bölümündeki seçenekleri değerlendirirken sarı ve beyazın tamamen pişmiş olmasına dikkat edin. [6]

Ağız yarasının şiddetine bakıp evde bir “yutma diyeti seviyesi” seçilmez. Yutma güçlüğü varsa püre veya sıvının güvenli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Yemeyi, içmeyi ya da uykuyu engelleyen ağız ağrısını ekibe bildirin. [2]

Az iştahta küçük öğünü nasıl güçlendirebilirsiniz?

Çorbanın yalnız suyuyla doymak yerine içine iyi pişmiş, küçük parçalı tavuk eklemek; patates püresini tolere edilen sütle hazırlamak; yoğurdu öğün arasına koymak pratik başlangıçlardır. Yağ eklemek bulantıyı artırıyorsa miktarı azaltın. Aynı kâseye çok fazla malzeme doldurmak da gerekli değildir. [4]

İştahın daha açık olduğu saati ana öğün için değerlendirin. Yakınınız yemek hazırlıyorsa “iki seçenek sun, küçük porsiyon koy, bitirmesi için baskı yapma” yaklaşımı denenebilir. Hangi yemeğin ne kadar yenebildiğini birkaç gün not etmek görüşmede işe yarar; yalnız tartıdaki sayıyı izlemek öğün sorununu açıklamaz.

Kilo kaybı veya yetersiz alım sürüyorsa beslenme desteği değerlendirilir. Oral beslenme ürününün türü, miktarı ve zamanlaması kişiye göre seçilir; herkes için aynı şişe sayısı veya günlük kalori hedefi yoktur. [1]

Kemoterapi döneminde örnek bir gün

Liste, bulantısı kontrol altında olan ve güvenle yutabilen bir yetişkin için öğün fikridir. Porsiyonlar, enerji ihtiyacı ve gün içindeki öğün sayısı kişiye göre belirlenir. Diyabet, böbrek hastalığı, bağırsak ameliyatı veya alerji varsa aynı liste doğrudan uygulanmaz.

ÖğünÖrnek seçenekRahatsız ederse
KahvaltıTam pişmiş yumuşak yumurta, ekmek, pastörize peynirKuru ekmeği uygun şekilde yumuşatın; yumurtanın kokusu zorlarsa başka protein seçin.
Öğleİyi pişmiş tavuklu pirinç yemeği ve yumuşak havuçKüçük porsiyon ayırın; kızartma ve ağır sos eklemeyin.
Öğün arasıPastörize yoğurt ve soyulmuş olgun muzLaktoz rahatsızlığı varsa uygun alternatif; süt alerjisinde laktozsuz ürün çözüm değildir.
AkşamFırında tam pişmiş balık, patates püresi, pişmiş kabakBalık kokusu zor gelirse tolere edilen başka protein kaynağı kullanın.

Pirinç ve patates, genel beslenmede azaltmanız önerilmiş olsa bile zor yemek yenilen bir günde kullanılabilir; bütün kişilere aynı kepekli ürün veya salata hedefini dayatmak doğru olmaz. Süt ürününü değiştirme gerekirse süt yerine ürün seçerken protein ve kalsiyuma bakın.

Kişiye özel online diyet programı. Hemen başlayın!

Online Randevu Al

Kemoterapide ne yenmemeli? Yasak ile geçici uyarlamayı ayırın

Daha riskli seçimDaha güvenli seçenekAyrıntı
Çiğ veya az pişmiş et, balık, yumurtaİçi güvenli sıcaklığa kadar pişmiş ürünÇiğ ürünü hazır yiyeceğe ve mutfak gereçlerine temas ettirmeyin.
Pastörize edilmemiş süt veya meyve suyuPastörize ürünAmbalaj ve saklama talimatını kontrol edin.
Yıkanmamış sebze-meyve, çiğ filizİyi yıkanmış; gerekiyorsa pişirilmiş seçenekEkibinizin bağışıklık durumuna özel talimatı önceliklidir.

Gıda güvenliği için kaçınılması gerekenler ile ağız yarasında geçici olarak can yakan besinler aynı değildir. Her meyveyi yasaklamak yerine temiz hazırlamayı, ilaç etkileşimini ve kişisel toleransı birlikte değerlendirin. [6]

Greyfurt bazı kanser ilaçlarıyla etkileşebilir; kendi ilaç listenizi eczacıya veya onkoloji ekibine kontrol ettirin. Bitkisel ekstre, yüksek doz vitamin ve “bağışıklık güçlendirici” takviyeler de gıda yerine geçmez. Kullanılan ürünleri ekibe bildirin. [7]

Yakınları için küçük bir mutfak planı

Alışveriş listesini üç parçaya ayırın: tolere edilen protein, kolay hazırlanan eşlikçi ve içecek. Büyük tencereyi tekrar tekrar ısıtmak yerine porsiyonlayıp uygun biçimde soğutun; yalnız yenilecek miktarı çıkarın. Yoğurt, etli yemek veya sütlü içeceği “canı isterse yer” diye saatlerce komodinde bırakmayın. [6]

Yeni veya artan ishal, ateş, titreme, sıvıyı tutamama ya da belirgin yutma güçlüğünde öğün planı beklenmez; tedavi ekibinizle gecikmeden iletişime geçin. Besin değiştirmek, bu belirtilerin nedenini değerlendirme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. [3] [2] [8]

Öğünlerinizi tedavi planınıza göre düzenleyelim

Yiyebildiğiniz miktarı, zorlayan tatları ve kür takvimini birlikte değerlendiren bir plan için onkoloji beslenme danışmanlığını inceleyebilirsiniz.

Onkoloji beslenme desteğini inceleyin

Sıkça Sorulan Sorular

Avokado otomatik olarak yasak değildir. Yıkanıp soyularak hazırlanmış küçük bir miktar yumuşak bir öğüne eklenebilir; yağlı yiyecekler bulantınızı artırıyorsa uygun gelmeyebilir. Böbrek hastalığına bağlı potasyum sınırı varsa kişisel planı izleyin. Avokado kanser tedavisi değildir. [1] [6]
Herkes için ortak bir meyve yasağı yoktur. Hurma yapışkan ve yoğun tatlı olduğu için ağız yarasında zorlayabilir; küçük, temiz hazırlanmış ve tolere edilen seçenekleri deneyin. Kan şekeri veya potasyum kısıtı varsa miktar ayrıca belirlenir. Greyfurt için kullanılan ilaçların etkileşim kontrolü gerekir. [2] [7]
Alerji veya ekibin verdiği özel kısıt yoksa protein seçenekleri olabilir. Pastörize süt ürünleri ve sarısı-beyazı tam pişmiş yumurta seçin. İshal ya da laktozla ilişkili yakınmalarda alternatif gerekebilir; laktozsuz süt, süt proteini alerjisi için uygun değildir. [6]
Zencefil kapsülü ve konsantre ürünler ilaç yerine geçmez. Başlamadan önce onkoloji ekibine danışın; yemek içindeki miktar ile ekstre dozu aynı değildir. Bulantıda reçeteli planın yanında küçük, az kokulu öğünler denenebilir. [7] [3]
Kür günü, ağız hassasiyeti, ishal ve iştah değiştikçe aynı menü işlemeyebilir. Örnek günü, tolere edilen eşdeğerlerle çeşitlendirmek daha kullanışlıdır. Haftalık miktar ve enerji planı tedavi ekibiyle çalışan diyetisyen tarafından kişiye göre kurulmalıdır. [1]
Tek bir besinin kemoterapiye bağlı bağışıklık düşüşünü hızla düzelttiği söylenemez. Yeterli beslenme ve güvenli hazırlama destek sağlar; düşük kan değerini besin listesiyle tedavi etmeye çalışmayın. Takviye kararını ekibe bırakın. [1] [7]
Dyt. Şeyda Ertaş

Dyt. Şeyda Ertaş

Uzman Yazar

Diyetisyen & Beslenme Uzmanı

Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik mezunu. 7 yılı aşkın klinik tecrübesiyle 2000’den fazla danışanın hayatına dokundu. Bilimsel ve sürdürülebilir beslenme uzmanı.

Profili Gör

Ücretsiz Ön Başvuru

Başvuru ücretsizdir; kredi kartı bilgisi gerekmez. Asistanımız talebinizi alır ve sonraki adımlar için sizinle iletişime geçer.

KVKK & GDPR uyumlu SSL şifreli Mesai saatlerinde dönüş

Sizi tanıyalım

Sizinle iletişime geçebilmemiz için bilgilerinizi paylaşın.

Cinsiyet
Size nasıl yardımcı olabiliriz?

İlgilendiğiniz hizmeti seçin. Dilerseniz kısa bir mesaj ekleyin.

Başvurunuz Alındı!

Başvurunuz bize ulaştı. En kısa sürede sizinle iletişime geçeceğiz.

Çalışma Saatleri

Pazartesi - Cuma: 09:00 - 19:00
Cumartesi: 09:00 - 14:00
Pazar: Tatil

Mesai saatleri dışında ve tatil günlerinde gelen başvurular, bir sonraki iş günü yanıtlanacaktır.

Başvurunuzla ilgili sorunuz mu var?